A+
A-
Simge ÇERKEZOĞLU
Yaklaşık otuz yıldır iletişim alanında çalışan ve PR Island Communication Services’in kurucusu olan Faika Öznaçar’la kültür, sanat ve yaratıcı ekonominin Kuzey Kıbrıs için sunduğu fırsatları konuştuk. Kültürel mirasın çağdaş yaratıcılıkla buluşturulmasının önemine dikkat çeken Öznaçar, ülkenin hikayesini yalnızca anlatmanın yeterli olmadığını, insanların yaşamak ve paylaşmak isteyeceği özgün deneyimler yaratılması gerektiğine vurgu yapıyor.
Söyleşimize Faika Öznaçar’ın iletişim alanındaki yolculuğu ve mesleki deneyimleriyle başlıyoruz.
“Meslekte 30 yıla yakın bir birikime sahibim. Lisans eğitimimi Doğu Akdeniz Üniversitesi’nde tamamladım. Dört yıl İstanbul’da çalıştıktan sonra İngiltere’de Westminster Üniversitesi’nde Kamusal İletişim ve Halkla İlişkiler alanında yüksek lisans yaptım. Ardından İstanbul’a dönerek uluslararası bir ajansta müşteri direktörlüğü yaptım. Çok sayıda ulusal ve uluslararası markayla çalışarak farklı sektörlerde deneyim kazandım. Pazarlama, kriz ve kurumsal iletişim, etkinlik yönetimi ve müşteri deneyimi tasarımı gibi alanlarda uzmanlaştım. İkiz oğullarımı dünyaya getirdikten sonra 2008 yılının sonunda Kıbrıs’a döndüm ve 2009’da PR Island’ı kurdum. Ajansımızın ülkemizde iletişim sektörünün gelişmesine önemli katkılar sağladığına inanıyorum. Mesleğimin en heyecan verici yanı tekdüze olmaması. Her sektörün ve markanın kendine özgü dinamikleri var. Sürekli öğrenmek, araştırmak, farklı bakış açıları geliştirmek ve yaratıcı çözümler üretmek gerekiyor.”
Zaman içinde her alanda olduğu gibi halkla ilişkiler sektörü de önemli değişimler geçirdi. Bugün markaların hedef kitleleriyle güçlü bağlar kurabilmesinde deneyim tasarımının önemini konuşuyoruz.
“Artık yalnızca bir ürün veya hizmet değil, deneyim de satın alıyoruz. Deneyim ekonomisi, insanların yaşadıkları deneyimlere de değer vermesiyle hayatımıza girdi. Deneyim tasarımı ise müşterilerin markayla kurdukları dijital ve fiziksel temas noktalarındaki deneyimlerinin analiz edilmesini ve iyileştirilmesini kapsıyor. Artık yalnızca bir markanın hikayesini anlatmakla yetinmiyoruz. Farklı yaratıcı disiplinlerle bir araya gelerek insanların o hikayeyi yaşamasını, keşfetmesini ve kendilerinde iz bırakan bir deneyimle ayrılmasını hedefliyoruz. Bu yaklaşım, şehirler ve ülkeler için de büyük fırsatlar barındırıyor.”
“Yaratıcı ekonomi Kuzey Kıbrıs’a yeni fırsatlar sunabilir”
Bu noktadan hareketle Kıbrıs’ın kuzeyindeki mevcut potansiyelin nasıl daha iyi değerlendirilebileceğini, kültür ve sanat aracılığıyla nasıl yeni fırsatlar ve değerler yaratılabileceğini dinliyoruz.
“Zengin bir tarihi ve kültürel mirasımız, sanatçılarımız ve yaratıcı insanlarımız var. Tüm bu değerleri özgün deneyimlere, yeni kültürel, toplumsal ve ekonomik fırsatlara dönüştürmeye odaklanmalıyız. Bana göre Kıbrıs’ın geleceğine kültür, sanat ve yaratıcı ekonomi üzerinden de bakmalıyız. Elbette ben kültür ve sanat politikaları uzmanı değilim. Bakış açım iletişim ve deneyim tasarımı alanından geliyor. Bu nedenle kültür ve sanatın şehirlerin ve ülkelerin insanlarla bağ kurmasında oynayabileceği rolü önemsiyorum. Kuşkusuz geleceği tek bir sektöre bağlayamayız. Turizm, eğitim, çevre ve altyapı gibi birçok alanı birlikte düşünmeliyiz. Ancak kültür, sanat ve yaratıcı ekonomi tüm bu alanlarla ilişkili. Turizmde farklılaşma, gençlere yeni meslek alanları açma, yerel üretimin görünür kılınması ve ülkenin güçlü bir kimlik kazanması bunlardan yalnızca bazıları. Kültür ve sanatı yalnızca etkinlik takviminin bir parçası olarak değil, kalkınma ve yaşam kalitesiyle ilişkili bir kaynak olarak görmeliyiz.”
Ülkenin hikayesini dünyaya anlatırken alışılmış turistik görüntülerle sınırlı kalmamak gerektiğini vurgulayan Öznaçar, sanatçıların, tasarımcıların ve özgün kültürel üretimin de bu anlatının önemli bir parçası olabileceğini belirtiyor.
“Kültür ve sanatla birlikte ülkemizin hikayesini zenginleştirebiliriz. Kültürel mirasımızı korurken çağdaş yaratıcılığa da alan açmak gerekiyor. Geçmişimizle günümüzün yaratıcı fikirlerini buluşturarak tarihi yapılarımızı koruyabilir, çağdaş tasarımcılar, sanatçılar ve teknoloji profesyonelleriyle yeni yorumlar geliştirebiliriz. Bu dönüşümün merkezinde yerel toplumun katılımının ve sanatçıların özgürlüğünün bulunması gerektiğini düşünüyorum.”
“Yerel kültürü birkaç Kıbrıs ağzı kelimeye indirgememeliyiz”
Kültür ve sanatın ekonomik ve toplumsal değer yaratma potansiyelinden hareketle, Kıbrıs’ın kuzeyinde yaratıcı ekonominin gelişmesi için hangi olanaklara sahip olduğumuzu ve bu potansiyelin nasıl değerlendirilebileceğini de konuşuyoruz.
“Yaratıcı ekonomi potansiyelimiz yüksek. Sinema, edebiyat, müzik ve tasarımın yanı sıra mimarlık, oyun geliştirme, dijital içerik, sahne sanatları, görsel iletişim ve kültürel üretim gibi geniş bir alandan söz ediyoruz. Bu alanların ortak özelliği, fikir ve yaratıcılığın ekonomik ve toplumsal değer yaratması. Ürün kadar hikaye, tasarım, telif hakkı ve deneyim üretmek de önemli. Ancak potansiyel ile sürdürülebilir bir ekosistem aynı şey değil. Yaratıcı insanların çalışma alanlarını, ihtiyaçlarını, teknik imkanlarını ve uluslararası fırsatlara ne ölçüde erişebildiklerini somut biçimde anlamamız gerekiyor. Örneğin disiplinler arası yaratıcı çalıştaylar düzenlenebilir. Sanatçılar, tasarımcılar, tarihçiler, mimarlar, teknoloji geliştiriciler, sahne tasarımcıları, şefler ve turizm profesyonelleri bir araya gelerek Kıbrıs’ın hikayelerinden yeni deneyimler üretebilir. İnteraktif kültür rotaları, yeni nesil açık hava müzeleri, özgün performanslar, dijital sanat deneyimleri veya yerel zanaatın çağdaş yorumları ortaya çıkabilir. Geçmişle geleceği buluşturan bu deneyimler, pilot projelerle başlayıp yaygınlaştırılabilir. Markalarla yaratıcı insanlar arasında daha güçlü iş birlikleri de kurulabilir. Yerel kültürü bir reklamda Kıbrıs ağzıyla birkaç kelime kullanmaya indirgememeliyiz. Sanatımızı, zanaatlarımızı, gastronomimizi ve tasarım gücümüzü marka deneyiminin gerçek bir parçası haline getirebiliriz. Farklı disiplinleri buluşturarak hikayelerimizi daha özgün biçimde yorumlayabiliriz.”
“Bienal düzenlemekle bienal kültürü oluşturmak farklı şeyler”
Şehirler artık sanat aracılığıyla kendilerine yeni kimlikler oluşturuyor. Festivaller, bienaller ve yaratıcı üretim alanları kentlerin kültürel yaşamını zenginleştirirken uluslararası görünürlüklerine de katkı sağlıyor. Faika Öznaçar’la bu noktada Lefkoşa Bienali’ni ve sanatın kent yaşamındaki dönüştürücü rolünü konuşuyoruz.
“Sanat yalnızca bir şehrin kültürel yaşamını geliştirmekle kalmıyor, görünürlüğünü ve potansiyelini de artırıyor. Özellikle çağdaş sanat, artık insanların bir şehri ziyaret etmesi için başlı başına bir neden olabiliyor. Arkhe’nin girişimiyle Lefkoşa Bienali’nin hayata geçirilmesini çok değerli buluyorum. Ancak bienal düzenlemekle bienal kültürünün oluşması farklı şeyler. Toplumun çağdaş sanatla daha fazla buluşması, sanatçıların uluslararası ilişkiler geliştirmesi ve organizasyonun kendi kimliğini bulması gerekiyor. Bütün bunlar zaman ve sürdürülebilirlik gerektiriyor. Örneğin Venedik Sanat Bienali’nin altmış birincisi düzenleniyor. Dünyanın en önemli sanat organizasyonlarından biri haline gelmesinin arkasında uzun vadeli bir vizyon, yaratıcı üretim alanları, kamusal mekanların değerlendirilmesi ve yerel katılım var. Sanatın şehirlere yayılması gerektiğini düşünüyorum. Neden sanatla yalnızca galerilerde karşılaşalım? Sokaklarda, meydanlarda açık hava enstalasyonları, çağdaş heykeller, dijital sanat çalışmaları ve farklı performanslar kent yaşamına dinamizm katabilir. Yerel halkın benimsediği, günlük yaşamın doğal bir parçası haline gelen kültürel etkinlikler, zamanla ziyaretçiler için de daha özgün ve çekici olur. Kültür ve sanatın günlük yaşamda daha fazla yer bulabilmesi için kamu, özel sektör, üniversiteler, sanatçılar ve yaratıcı profesyoneller arasında güçlü iş birliklerine ihtiyaç var. Bugün uluslararası markalar bizim yerel yaratıcı insanlarımızla ülkenin değerlerine saygıyla, bu toprakların çok katmanlı hikayesini farklı perspektiflerden anlatan özgün projeler hayata geçirirken yerli markalarımızın da bu yolu yürümesi ve ileriye taşıması hepimizin faydasına olacaktır. Yerel yaratıcılarla özgün projeler geliştirilmesini teşvik eden ve sürdürülebilir üretimi destekleyen bir yaklaşım benimsemeliyiz. Ülkemizde kültür, sanat ve turizm alanındaki çalışmaları ve emeği önemsiyorum. Ancak yaratıcı potansiyelimizi daha etkin değerlendirebilmek için araştırma verilerine dayalı, uzun vadeli bir strateji, sürdürülebilir bir yaklaşım ve güçlü iş birlikleri de gerekiyor. Bence sahip olduklarımıza farklı bir gözle bakmalı ve birlikte neler yaratabileceğimizi yeniden düşünmeliyiz.”
-FOTOĞRAFLAR: KERİM BELET
