Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Konferansı COP31 kapsamında düzenlenen Liderler Zirvesi, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde Antalya’da başladı. Antalya EXPO Merkezi’ndeki zirvenin açılışında konuşan BM Genel Sekreteri António Guterres, küresel iklim krizinin mevcut mücadele çabalarından daha hızlı ilerlediğini belirterek dünya liderlerine fosil yakıtlardan çıkış, iklim finansmanı ve gelişmekte olan ülkelerin desteklenmesi konusunda somut adımlar atma çağrısında bulundu. Guterres, iklim krizinin yalnızca çevresel bir sorun olmadığını, insanlığın geleceğini, küresel ekonomiyi ve uluslararası güvenliği doğrudan tehdit ettiğini söyledi.
“İKLİM KRİZİYLE MÜCADELEDE GERİDE KALDIK”
Konuşmasına Erdoğan’a ev sahipliği ve organizasyon için teşekkür ederek başlayan Guterres, dünya liderlerinin öncelikle iklim krizinin boyutlarıyla yüzleşmesi gerektiğini belirtti. Küresel emisyonların 2025 yılında tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştığını ve son dört yılın kayıtlara geçen en sıcak yıllar olduğunu açıklayan Guterres, durumu şu sözlerle değerlendirdi:
“İklim konusunda ilk görevimiz gerçeği söylemektir. Acı gerçek şu ki iklim kriziyle mücadelede geride kaldık. Fosil yakıt çıkarları gezegenimizi öldürürken büyük kazançlar elde etmeye devam etti.”
İklim felaketlerinin dünya genelinde insanların yaşamlarını, geçim kaynaklarını ve ekonomileri ağır biçimde etkilediğini belirten Guterres, mevcut gidişatı “karşılıklı ve kesin yıkıma giden yol” olarak nitelendirdi. Paris Anlaşması’nın kabul edilmesinden 11 yıl sonra küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlama hedefinin geçici olarak aşılmasının artık kaçınılmaz hale geldiğini söyleyen Guterres, bunun mücadeleden vazgeçmek anlamına gelmediğini belirterek şöyle devam etti:
“Bilim bize teslim olmamızı söylemez. Daha güçlü mücadele etmemiz gerektiğini söyler. Bu sınırın ne kadar aşılacağını, aşımın ne kadar süreceğini ve ne kadar yıkıcı olacağını belirleme gücüne sahibiz. İklim mücadelesi yalnızca bir sayı ya da termometre meselesi değildir. Yaşamlarımız ve çocuklarımızın geleceği için mücadele ediyoruz.”
“DİNOZORLARIN LOBİSİ YOKTU, FOSİL YAKITLARIN VAR”
Fosil yakıtlara bağımlılığın ekonomik ve siyasi güvenlik açısından da ciddi sonuçlar doğurduğunu belirten Guterres, dünya nüfusunun dörtte üçünün fosil yakıt ithal eden ülkelerde yaşadığını söyledi. Bu ülkelerin kendi kontrolleri dışında gelişen fiyat artışlarına ve uluslararası çatışmaların sonuçlarına açık hale geldiğine işaret eden Guterres, yenilenebilir enerjiye geçişin bilimsel verilere uygun, adil ve planlı biçimde hızlandırılmasını istedi.
Fosil yakıt sektörünün enerji dönüşümünü engelleme çabalarını sert sözlerle eleştiren Guterres, “Fosil yakıtlar dinozorların yolundan gitmeli. Ancak bu kendiliğinden olmayacak. Dinozorların lobisi yoktu, fosil yakıtların var. Stratejileri basit: Bilimi çarpıtmak, politikaları geciktirmek, eylemi geciktirmek ve hesap verebilirliği ertelemek. Fosil yakıt bağımlılığına son verme zamanı geldi” dedi.
Temiz enerji teknolojilerindeki ilerlemenin dönüşümün mümkün olduğunu gösterdiğini belirten Guterres, on yıl önce güneş enerjisinin küresel elektrik üretimindeki payının yalnızca yüzde 1 olduğunu hatırlattı. Geçen yıl güneş enerjisinin tek başına küresel elektrik talebindeki artışın yaklaşık dörtte üçünü karşıladığını açıklayan Guterres, on yıl önce satılan her 100 otomobilden yalnızca birinin elektrikli olduğunu, bu yıl ise yeni otomobil satışlarında elektrikli araçların payının yaklaşık üçte bire ulaşmasının beklendiğini söyledi.
“MEVCUT PLANLAR DÜNYAYI 2,5 DERECENİN ÜZERİNE TAŞIYACAK”
Küresel emisyonların her yıl yaklaşık yüzde 6 azaltılması gerektiğini belirten Guterres, ülkelerin mevcut iklim planlarının gerekli azaltımın en iyi ihtimalle yalnızca üçte birini sağlayabileceğini açıkladı. Bu planların eksiksiz uygulanması halinde bile yüzyılın sonunda küresel sıcaklık artışının 2,5 dereceyi aşabileceğini belirten Guterres, dünyanın tehlikeli ve geri döndürülemez iklim eşiklerine doğru ilerlediği uyarısında bulundu.
BM Genel Sekreteri, 2035 yılına kadar küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin 2025 seviyesinin en az üç katına çıkarılması, emisyonları azaltıcı önlemler uygulanmayan kömür kaynaklı elektrik üretiminin ise en az yüzde 75 düşürülmesi gerektiğini söyledi. 2040 yılına kadar bu tür kömür kullanımının neredeyse tamamen sona erdirilmesini, petrol ve doğal gaz tüketiminin yaklaşık üçte bir azaltılmasını isteyen Guterres, yeni kömür, petrol ve doğal gaz altyapısına yatırım yapılmaması çağrısında bulundu. Hükümetlerin enerji politikalarını, yatırımlarını ve altyapı planlarını bu dönüşüme uygun hale getirmesi gerektiğini belirten Guterres, çalışanların ve etkilenecek toplulukların da korunmasını istedi.
“ÜLKELERDEN DÖNÜŞÜM İSTERKEN KAYNAKLARI ESİRGEYEMEYİZ”
İklim adaletini önümüzdeki on yılın belirleyici meselesi olarak tanımlayan Guterres, gelişmekte olan ülkelerin temiz enerji yatırımlarına erişimde büyük eşitsizliklerle karşı karşıya kaldığını belirtti. Çin dışındaki yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerin dünya nüfusunun yaklaşık üçte ikisini barındırmasına rağmen küresel temiz enerji yatırımlarının beşte birinden daha azını alabildiğini açıklayan Guterres, bu ülkelerin borçlanma maliyetlerinin çoğunlukla iki ila üç kat daha yüksek olduğunu söyledi.
Yeterli ve uygun maliyetli finansman sağlanmaması halinde fosil yakıtlara bağımlılığın onlarca yıl devam edebileceği uyarısında bulunan Guterres, “Ülkelerden ekonomilerini dönüştürmelerini isterken bunu yapabilecekleri araçları onlardan esirgeyemeyiz” diyerek gelişmiş ülkelerin sorumluluğuna işaret etti.
Guterres, ortak sorumluluk, ortak güvenlik ve ortak fayda ilkelerine dayanan yeni bir İklim Adaleti Mutabakatı oluşturulmasını önerdi. Gelişmiş ülkelerin emisyonlarını daha hızlı azaltması, taahhüt ettikleri finansman ve teknolojiyi sağlaması, yükselen ekonomilerin yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırması ve gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum için kapsamlı destek alması gerektiğini belirtti.
