Göç Kimlik ve Hak Çalışmaları Merkezi’nin (CMIRS) Eylül 2026 dönemine ilişkin araştırması, ülkedeki ekonomik durum, kurumlara güven, kamu yönetimi, temel sorunlar ve toplumun geleceğe ilişkin beklentilerine dair veriler ortaya koydu.
Eylül 2026 döneminde 500 kişiyle yüz yüze anket yöntemiyle gerçekleştirilen çalışma, CMIRS’in her üç ayda bir düzenli olarak yürüttüğü araştırmanın devamı niteliğinde. Çalışmada Kıbrıslı Türklerin siyasi güveni, sosyal güveni, bireysel özgüveni ve mutluluk algısı ölçülürken, bu oranların zaman içerisindeki ilişkisi ve yaşanan gelişmelerden nasıl etkilendiği de gözlemleniyor. Araştırmanın üç bölüm halinde yayımlanacağı belirtildi.
İŞLERİN YANLIŞ GİTTİĞİNİ DÜŞÜNENLERİN ORANI YÜZDE 85,6
CMIRS Koordinatörü Mine Yücel’in araştırmaya ilişkin değerlendirmesine göre, ülkede işlerin yanlış gittiğine inananların oranı Eylül 2026’da yüzde 85,6 oldu.
Yücel, uzun dönemli trende bakıldığında işlerin yanlış yönde gittiği algısının dönemsel bir dalgalanmanın ötesinde süreklilik gösterdiğini belirtti. Bu algının 2022-2023 dönemindeki çok yüksek seviyelerin ardından 2024’te gerilediğini, ancak 2025 sonu ve 2026’nın ilk yarısında yeniden yükseldiğini ifade etti.
Yücel, Eylül 2026 araştırmasında işlerin yanlış gittiğine inananların oranında dikkat çekici bir düşüş yaşanmasına rağmen toplumun yalnızca yüzde 14,4’ünün işlerin doğru yönde gittiğine ilişkin algıya sahip olmasının genel beklenti ikliminin hâlâ belirgin biçimde negatif olduğunu gösterdiğini kaydetti.
Bu nedenle yaşanan değişimin “memnuniyetin geri gelmesi” yerine “olumsuz algının yoğunluğunda azalma” şeklinde yorumlanmasının daha uygun olacağını belirten Yücel, işlerin doğru yönde gittiğine inananların yapısına bakıldığında bu artışın özellikle CTP’ye oy vermeyi düşünen kesim arasında gözlemlendiğini ifade etti.
İŞLERİN YANLIŞ YÖNDE GİTTİĞİNİ DÜŞÜNENLERİN ORANI
Dönem
Oran
Temmuz 2017
%88,82
Aralık 2018
%81,16
Mart 2019
%75,58
Haziran 2019
%80,75
Eylül 2019
%69,48
Aralık 2019
%79,36
Mayıs 2020
%76,74
Haziran 2020
%76,90
Eylül 2020
%88,26
Aralık 2020
%86,63
Eylül 2021
%89,00
Aralık 2021
%93,39
Nisan 2022
%96,26
Haziran 2022
%97,42
Eylül 2022
%94,14
Aralık 2022
%91,74
Mart 2023
%95,20
Haziran 2023
%93,50
Eylül 2023
%90,30
Aralık 2023
%87,10
Mart 2024
%83,30
Haziran 2024
%82,50
Eylül 2024
%83,20
Aralık 2024
%85,10
Mart 2025
%87,77
Ağustos 2025
%84,40
Eylül 2025
%84,40
Aralık 2025
%90,00
Mart 2026
%90,40
Haziran 2026
%91,60
Eylül 2026
%85,60
Araştırmaya göre Eylül 2026’da ülkede işlerin doğru yönde gittiğini düşünenlerin oranı ise yüzde 14,4 oldu.
ÜLKENİN EN ÖNEMLİ SORUNU EKONOMİ
Katılımcılara göre ülkenin en önemli sorunları sırasıyla ekonomik sorunlar, Kıbrıs Sorunu, sağlık sistemi, altyapı (elektrik sorunu), “yeteneksiz/beceriksiz siyasi liderler” ve artan fiyatlar/enflasyon olarak sıralandı.
Araştırmada ekonomik sorunların toplumun en önemli sorunu olarak öne çıkmaya devam ettiği belirtildi. Kıbrıs Sorunu önem sıralamasında ikinci sıradaki yerini korurken, sağlık sisteminin bu dönemde yükselerek üçüncü sıraya çıktığı kaydedildi.
“Yeteneksiz/beceriksiz” olarak nitelenen siyasi liderlerin önemli sorunlar arasında yer almaya devam etmesinin ülkedeki yönetim sorununa işaret ettiği değerlendirmesine yer verildi.
Araştırmaya göre ekonomik sorunların yanı sıra Kıbrıs Sorunu ve yönetim sorunlarının en büyük sorunlar arasında görülmeye devam etmesi, geleceğe ilişkin beklentilerin yalnızca ekonomik koşulların iyileşmesine değil, siyasal ve yönetsel alanda yaşanacak değişimlere de bağlı olduğunu gösteriyor.
Çalışmada, toplumun geleceğe ilişkin kaygılarının yalnızca hayat pahalılığı ve ekonomik belirsizliklerle sınırlı kalmadığı; ülkenin nasıl yönetildiği, kamu kurumlarının sorun çözme kapasitesi ve Kıbrıs Sorunu’nun geleceğine ilişkin belirsizliklerin de gelecek algısını şekillendirdiği ifade edildi.
Ekonomik koşullarda yaşanabilecek bir iyileşmenin dahi yönetim ve siyasal gelecek konusunda oluşan güvensizlikler giderilmediği sürece toplumun genel gelecek algısını bütünüyle değiştirmeyebileceği belirtildi.
TEK BİR SORUN ÇÖZÜLECEK OLSA İLK ÜÇ SIRADA HANGİLERİ VAR?
Katılımcılara, ülkede yalnızca bir sorunun çözülebilecek olması halinde hangi sorunun öncelikli olarak çözülmesi gerektiği de soruldu.
Buna göre ilk üç sırada hayat pahalılığı, altyapı ve Kıbrıs Sorunu yer aldı.
Sıra Çözülmesi öncelikli görülen sorun:
-
Hayat pahalılığı
-
Altyapı
-
Kıbrıs Sorunu
EKONOMİK GELECEĞE İLİŞKİN BEKLENTİLER
Araştırmaya göre katılımcıların yüzde 58,71’i iki yıl içerisinde kendi ekonomik durumunun daha kötü olacağını düşünüyor.
Katılımcıların yüzde 32,06’sı kendi mali durumunun iki yıl içinde aynı kalacağını belirtirken, yalnızca yüzde 9,22’si ekonomik durumunun daha iyi olacağını düşünüyor.
Kendi mali durumuna ilişkin beklenti oranı:
-
Daha kötü olacak %58,71
-
Aynı kalacak %32,06
-
Daha iyi olacak %9,22
Ülke ekonomisine ilişkin beklentilerde de benzer bir tablo ortaya çıktı. Katılımcıların yüzde 64,33’ü ülke ekonomisinin iki yıl içerisinde daha kötü olacağını düşünüyor.
Yüzde 27,25’lik kesim ülke ekonomisinin aynı kalacağını belirtirken, ülke ekonomisinin iki yıl içerisinde daha iyi olacağını düşünenlerin oranı yüzde 8,41’de kaldı.
Ülke ekonomisine ilişkin beklenti oranı:
-
Daha kötü olacak %64,33
-
Aynı kalacak %27,25
