Cuma günü birkaç Avrupa havalimanı ve uçuşta yeni aksamalar yaşanırken, İrlanda'nın ulusal yayın kuruluşu RTE de bomba ihbarı üzerine ofislerini tahliye etti. Sky'ın da aralarında bulunduğu diğer bazı medya kuruluşları benzer tehditler aldıklarını bildirdi.
Olaylar silsilesi, Avrupa'nın giderek artan hibrit saldırılarla mücadele ettiği bir dönemde meydana geldi. Yetkililer bu saldırıların bazılarından Rusya'yı sorumlu tutsa da, son ihbar dalgasını kimin yönettiği henüz netlik kazanmadı.
Hedefte kimler var?
İhbarlar başlangıçta havalimanlarını ve hava yolu şirketlerini hedef aldı. Danimarka ve Çekya polisi, cuma günü Kopenhag ve Prag havalimanlarındaki hava trafiğine yönelik yeni tehditler yöneltildiğini açıkladı. Macaristan Savunma Bakanı ise cuma sabahı ihbar bildiren üç uçağa ülke hava sahasında savaş uçaklarının eşlik ettiğini duyurdu.
Çekya'nın başkenti Prag'dan Hollanda'nın başkenti Amsterdam'a giden bir KLM uçağı da iniş yapmasının ardından arandı ancak uçakta patlayıcıya rastlanmadı. Perşembe günü de benzer tehditler nedeniyle en az 14 uçuş etkilenmişti.
Çoğunlukla İrlanda'daki medya kuruluşlarını hedef alan tehditler de cuma gününün ilerleyen saatlerinde ortaya çıktı. Bir RTE muhabiri, kuruluşa gönderilen ve Avrupa'daki uçakları, yolcu gemilerini, metro istasyonlarını ve trenleri patlatmayı planladığını iddia eden e-postadan bölümler okudu.
E-postada, "Tüm dünyanın bizi tanımasını istiyoruz, bu yüzden elemanlarımızdan biri binanıza patlayıcı bir düzenek yerleştirdi. 45 dakika içinde patlayacak, zaman işliyor" ifadelerinin yer aldığı aktarıldı.
İhbarlar nasıl yapıldı?
İhbarların nasıl yapıldığı tam olarak netleşmemekle birlikte, Çekya ve İtalya makamları tehditlerin e-posta yoluyla iletildiğini belirtti.
Prag Vaclav Havel Havalimanı yetkilisi, dört uçuşa bomba yerleştirildiğine ilişkin tehditlerin imzasız bir e-posta ile alındığını kaydetti. Çekya Emniyet Sözcüsü, e-postanın havalimanına hitaben gönderildiğini ve Avrupa'daki diğer havalimanlarına da benzer e-postaların iletildiğini bildirdi.
İtalya uçuşlarına yönelik tehditler ise kendisini "Erkek Devleti" olarak adlandıran antifeminist bir gruptan, Roma Fiumicino Havalimanı ile çalışan bir lojistik merkez şirketine gönderilen e-postayla geldi. E-postada, Helsinki ve Dublin'den kalkan iki uçağa patlayıcı düzenek yerleştirildiği yönünde asılsız iddialar yer aldı. Havalimanı sözcüsü, iletinin gerçek olduğunu doğruladı.
Hollanda merkezli Uluslararası Terörle Mücadele Merkezi, "Erkek Devleti" adlı yapının 2016 yılında Rusya'da kadın düşmanı bir hareket olarak ortaya çıktığını, daha sonra Rusya-Ukrayna savaşının açık bir destekçisi haline geldiğini bildirdi. Rus mahkemesi, grubu 2021 yılında yasaklayarak aşılıkçı bir örgüt olarak tanımlamıştı.
Avrupa'daki tüm havalimanlarının bu tür olaylara karşı planlama ve tatbikat yaptığı biliniyor. Eski bir havacılık güvenlik direktörü, tüm havalimanlarının bomba tehdidi yönetim planlarına sahip olduğunu ve kararların saniyeler içinde alınmasını sağlayan tatbikatlar gerçekleştirdiğini ifade etti. Yetkililer, hiçbir havacılık otoritesinin bomba ihbarını göz ardı etmeyeceğini vurguladı.
Arkasında kim var?
İhbarların arkasında tam olarak kimin bulunduğu bu aşamada belirsizliğini koruyor. Şu ana kadar hiçbir Avrupa ülkesi resmi bir grup veya devleti işaret etmedi. Avrupa Birliği, olayların bağlantılı olup olmadığını söylemek için henüz erken olduğunu duyurdu. Güvenlik uzmanları ve bakanlar, durumun daha geniş bir hibrit kampanyanın veya kötü niyetli bir dizi asılsız ihbarın parçası olabileceğini değerlendiriyor.
Havacılık güvenlik şirketi Dyami'nin yöneticisi Eric Schouten, Rus devleti adına hareket eden kişilerin bundan sorumlu olabileceğini belirtti. Schouten, demir yollarından gıda altyapısına kadar yaşanan aksamaların Avrupa'yı huzursuz etmek isteyen Rus devlet aktörlerinin söylemleriyle örtüştüğünü dile getirdi. Etkilenen ülkelerin çoğunun Ukrayna'yı desteklediğine dikkat çekildi.
Almanya Dışişleri Bakanlığı da Avrupa'nın güvenliğinin Ukrayna cephe hattının ötesinde sınandığını açıkladı. Bakanlık; bomba ihbarlarını, süpermarket soğutucularına yönelik siber saldırıları ve hava sahası ihlallerini bu tehditlere örnek gösterdi. İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares de hibrit bir saldırı girişimi ve psikolojik harp türüyle karşı karşıya olunduğunu kaydetti.
İngiltere Ulaştırma Bakanı Heidi Alexander ise tehditleri "kötü niyetli bir aldatmaca" olarak nitelendirdi. İrlandalı yetkili Simon Harris de eylemlerin arkasında tek bir kişinin mi yoksa koordine bir çabanın mı olduğunun henüz bilinmediğini söyledi.
Etkisi ne oldu?
Olayların genel etkisi sınırlı kaldı. Şu ana kadar tüm ihbarların asılsız olduğu anlaşıldı ve herhangi bir patlayıcıya rastlanmadı. Ancak seyahat edenler açısından aksamalara yol açtı. Perşembe günü en az 14 uçaktaki yolcular ve mürettebat durumdan etkilendi. Roma'ya giden bir uçak Fransa'ya yönlendirilirken, İspanya ve Danimarka'dan kalkan iki uçak Bulgaristan'ın başkenti Sofya'ya zorunlu iniş yaptı.
Uzmanlar, tehditlerin hem aksama yaratmayı hem de hava yolu şirketleri ile yetkililerin tepkilerini gözlemlemeyi amaçlayabileceği konusunda uyarıyor.
Siber güvenlik uzmanları, kritik hizmetlerde yaşanan bu tür aksamaların ekonomik maliyet getirdiğini ve kamuoyu güvenini sarsabileceğini vurguluyor.
