ABD seçimlerinin ardından Kıbrıs Cumhuriyeti’ne NATO dışı müttefik statüsü verilmesi tartışılıyor

ABD seçimlerinin ardından Kıbrıs Cumhuriyeti’ne NATO dışı müttefik statüsü verilmesi tartışılıyor

Kıbrıs Cumhuriyeti ile ABD arasındaki savunma iş birliğinin yeni bir aşamaya taşınabileceği değerlendiriliyor. Uluslararası ilişkiler uzmanı Petros Zarunas, ABD'deki Kongre seçimlerinin ardından Kıbrıs Cumhuriyeti'ne “NATO Üyesi Olmayan Başlıca Müttefik” statüsü verilmesi için daha elverişli siyasi koşullar oluştuğunu savundu. Böyle bir kararın ABD Başkanı tarafından alınması gerekiyor.

Bugün Kıbrıs

ABD’deki Kongre seçimlerinin ardından Washington ile Kıbrıs Cumhuriyeti arasındaki savunma ilişkilerinin geleceği yeniden gündeme geldi.

Uluslararası ilişkiler uzmanı Petros Zarunas, AlphaNews’e verdiği söyleşide seçimlerin, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ABD tarafından “NATO Üyesi Olmayan Başlıca Müttefik” (Major Non-NATO Ally – MNNA) statüsüne alınması yönündeki girişimlere yeni olanaklar sağlayabileceğini değerlendirdi.

Zarunas’a göre ABD ile Kıbrıs Cumhuriyeti arasındaki ilişkiler son yıllarda Kıbrıs sorununun çözümünden çok Doğu Akdeniz’in güvenliği, İsrail ve bölgesel savunma iş birliği üzerinden gelişiyor.

“KIBRIS SORUNU ABD’NİN ÖNCELİĞİ OLMAKTAN UZAKLAŞTI”
Zarunas, ABD’nin Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik ilgisinin 2004 yılında, Annan Planı döneminde çok daha yüksek olduğunu hatırlattı.

Washington’un o dönemde Kıbrıs sorununun çözümünü Türkiye’nin Avrupa Birliği üyeliğiyle bağlantılı değerlendirdiğini belirten Zarunas, ABD’nin bu amaçla özel temsilci atadığını ve müzakere sürecine aktif biçimde katıldığını söyledi.

Türkiye’nin sonraki yıllarda daha bağımsız bir bölgesel dış politika izlemesiyle ABD’nin Kıbrıs sorununa yönelik yaklaşımının değiştiğini savundu.

Zarunas’a göre Washington, BM kararları çerçevesinde iki toplumlu, iki bölgeli federasyon çözümüne desteğini sürdürüyor ancak geçmişteki kadar yoğun diplomatik rol üstlenmiyor.

İSRAİL’İN GÜVENLİĞİ VE 3+1 İŞ BİRLİĞİ
Zarunas, ABD’nin Kıbrıs’a yönelik stratejik ilgisinin yeni merkezinde İsrail’in güvenliğinin bulunduğunu belirtti.

ABD, Yunanistan, Kıbrıs Cumhuriyeti ve İsrail arasındaki 3+1 iş birliği çerçevesinin önem kazandığına dikkat çekti.

Bu çerçevede Washington ile Lefkoşa arasında stratejik diyalog, askerî eğitim ve savunma altyapısı konularında iş birliğinin geliştirildiğini söyledi.

Zarunas, Baf’taki Andreas Papandreu Hava Üssü ve Mari’deki helikopter altyapısının geliştirilmesine yönelik ABD destekli çalışmaların bu ilişkinin örnekleri arasında bulunduğunu hatırlattı.

NATO ÜYESİ OLMADAN ÖZEL SAVUNMA STATÜSÜ
Zarunas’ın gündeme getirdiği Major Non-NATO Ally statüsü, ABD’nin NATO üyesi olmayan bazı yakın ortaklarına tanıdığı özel bir savunma iş birliği statüsü.

Bu statü, ilgili ülkenin ABD ile savunma malzemeleri, askerî eğitim, araştırma ve diğer iş birliği alanlarında belirli imkânlardan yararlanmasını sağlayabiliyor.

Ancak NATO üyeliği anlamına gelmediği gibi ABD’nin söz konusu ülkeyi otomatik olarak savunma yükümlülüğü üstlenmesini de gerektirmiyor.

Zarunas, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin bu statü için gerekli koşulları taşıdığı görüşünü dile getirdi.

“KARAR ABD BAŞKANI’NIN YETKİSİNDE”
Zarunas, yeni Kongre’nin Kıbrıs Cumhuriyeti’ne özel savunma statüsü verilmesi konusunu daha güçlü biçimde gündeme getirebileceğini savundu.

Ancak böyle bir kararın doğrudan Kongre seçim sonuçlarıyla alınamayacağını, nihai yetkinin ABD Başkanı’nda olduğunu vurguladı.

Kongre’nin Dışişleri ve Savunma Bakanlıklarından konuyla ilgili değerlendirme ve raporlar isteyebileceğini belirten Zarunas, bunun yönetim üzerinde siyasi etki yaratabileceğini söyledi.

ABD’nin NATO dışı müttefik statüsüne ilişkin kararlarında başka bir ülkenin NATO üyeliğindeki gibi veto yetkisinin bulunmadığını da hatırlattı.

Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ABD tarafından NATO dışı başlıca müttefik olarak tanınması, Washington-Lefkoşa savunma ilişkilerinin kurumsallaşması açısından yeni bir adım olabilir.

Kıbrıs Cumhuriyeti’nin olası bir statü değişikliğinin ABD-Türkiye ilişkilerine ve Kıbrıs sorununa nasıl yansıyacağı da henüz belirsizliğini koruyor.