50 proje manşette, finansman sorusu dışarıda: Açıklamak kolay, hesabını ortaya koymak zor

Kıbrıs’ın kuzeyindeki gazetelerin önemli bölümü bugün aynı siyasi lansmanı farklı başlıklarla manşetine taşıdı.

Kıbrıs gazetesi “UBP’den hayatı kolaylaştıracak dev projeler”, Star Kıbrıs “Hayatı kolaylaştıran 50 büyük proje”, Halkın Sesi “Laf değil iş üretiyoruz”, Güneş “Çalışmaya, üretmeye, halka hizmete devam”, Diyalog ise temel tüketim maddelerinde KDV’nin sıfırlanması vaadini öne çıkardı.

UBP Genel Başkanı ve Başbakan Ünal Üstel’in 12 Ekim’de açıkladığı “Hedef 2033” programında sosyal konuttan sağlığa, enerjiden ulaşıma, sosyal desteklerden havacılığa kadar çok geniş bir vaat listesi yer aldı. Üstel, önümüzdeki beş yıllık projelerin üç ayrı lansmanda açıklanacağını ve ilk toplantıda yalnızca bir bölümünün kamuoyuyla paylaşıldığını söyledi.

Ancak manşetlerde 50 projenin kendisi vardı; bu projelerin mali hesabı yoktu.

50 PROJE VAR, TOPLAM MALİYET YOK
Açıklanan paket küçük değil.

Üstel; 15 bin sosyal konut yapılacağını, Genel Sağlık Sigortası’nın devreye alınacağını, temel tüketim ürünlerinde KDV’nin sıfırlanacağını, enerji maliyetlerinin en az yüzde 50 düşürüleceğini ve Kıbrıs Türk Hava Yolları’nın 2028’de yeniden uçuşlara başlamasının hedeflendiğini açıkladı.

Bunlara yeni hastaneler, yollar, liman yatırımları, fiber internet altyapısı, Türkiye’den kabloyla elektrik, doğal gaz boru hattı, sosyal destek programları ve başka altyapı yatırımları da eklendi.

Ancak bu ölçekteki yatırım ve sosyal yardım paketinin toplam maliyeti kamuoyuna açıklanmadı.

15 bin sosyal konut kaç milyar TL’ye mal olacak?

KTHY’nin yeniden kurulmasının faturası ne olacak?

Elektrik maliyetlerini yüzde 50 azaltmak için hangi yatırım yapılacak ve bedeli ne kadar olacak?

Yeni sosyal yardımların yıllık bütçeye yükü ne olacak?

Projelerin hangisi KKTC bütçesinden, hangisi Türkiye’den sağlanacak kaynaklardan, hangisi kredi veya başka bir finansman modeliyle karşılanacak?

Bu soruların proje bazında yanıtları lansmanda ortaya konmadı.

75 MİLYAR TL YENİ 50 PROJENİN BÜTÇESİ DEĞİL
Üstel’in konuşmasında kaynak konusunda verdiği en dikkat çekici rakamlardan biri yaklaşık 75 milyar TL oldu.
Ancak bu rakam, yeni açıklanan 50 projenin toplam bütçesi değil.

Üstel, yaklaşık 75 milyar TL’yi hükümet döneminde Türkiye ile imzalanan protokoller kapsamında KKTC’ye sağlandığını söylediği toplam kaynak olarak açıkladı.

Dolayısıyla lansmanın ardından en temel mali soru hala ortada duruyor:

Yeni açıklanan 50 projenin toplam faturası ne kadar?

Bu rakam kamuoyuyla paylaşılmış değil.

SEÇİME 54 GÜN KALA AÇIKLANDI
Programın zamanlaması da dikkat çekiyor.

KKTC’de milletvekilliği genel seçimi 6 Aralık 2026’da yapılacak. UBP ise milletvekili adaylarını ve sıralamalarını 24 Ekim’de parti üyelerinin katılacağı seçimle belirleyecek.

Başka bir ifadeyle UBP’nin 2033’e kadar uzanan büyük proje paketi, genel seçime 54 gün kala kamuoyuna sunuldu.

Üstel’in konuşmasında bazı düzenlemeleri “yeni dönem” ve seçim sonrasındaki uygulamalarla ilişkilendirmesi, programın yalnızca uzun vadeli bir kalkınma belgesi değil, seçim sürecinin önemli vaat paketlerinden biri olduğunu da gösteriyor.

Üstel ayrıca proje açıklamalarının bununla sınırlı kalmayacağını, önümüzdeki dönemde iki ayrı lansmanın daha yapılacağını söyledi.

Yani seçim yaklaşırken yeni vaatlerin da kamuoyuna açıklanması bekleniyor.

OTELİN İÇİNDE 2033, DIŞINDA BUGÜNÜN SORUNLARI
Dünkü lansmanın dikkat çekici bir başka yönü de aynı saatlerde yaşanan protestolardı.

Üstel otelin içinde 2033 vizyonunu anlatırken, otelin dışında El-Sen ve destek veren sendikalar hükümeti protesto etti.

Bir tarafta 2033’e kadar uzanan sosyal konut, enerji, sağlık, ulaşım ve sosyal destek vaatleri vardı.

Diğer tarafta ise mevcut çalışma koşulları, iş sağlığı ve güvenliği ile Kıb-Tek’te yaşanan sorunlar nedeniyle eylem yapan çalışanlar bulunuyordu.

Yeni Düzen, Vatan ve Havadis de bu nedenle Üstel’in 50 proje lansmanından çok sendikaların protestosunu ve El-Sen grevini manşetlerine taşıdı.

MANŞETLERDE PROJE, DOSYADA EKSİK HESAP
50 proje başlığının siyasi açıdan güçlü bir lansman malzemesi olduğu açık.

Ancak kamu yatırımlarında asıl mesele proje sayısı değil; finansman, takvim ve uygulanabilirlik.

Kamuoyuna şu anda açıklanan 50 proje başlığı var.

Ama henüz ortada bütün projeleri kapsayan bir maliyet tablosu yok.

Hangi projenin ne zaman başlayacağı ve ne zaman tamamlanacağına ilişkin ayrıntılı takvim yok.

Projelerin bütçeye yıllık yükünü gösteren bir hesap yok.

Hangi yatırımın hangi kaynakla finanse edileceğini gösteren kapsamlı bir tablo da yok.

Bu nedenle “Hedef 2033” paketinin bundan sonraki asıl sınavı, yeni proje başlıkları açıklamak değil, açıklanan projelerin hesabını ortaya koymak olacak.

50 projeyi açıklamak kolay.

Asıl mesele, 50 projenin parasını, takvimini ve hesabını kamuoyunun önüne koymak.

Günün gazete manşetlerine buradan ulaşabilirsiniz.

50 proje manşette, finansman sorusu dışarıda: Açıklamak kolay, hesabını ortaya koymak zor